Rzeki

Szlaki kajakowe i informacje o rzekach Warmii i Mazur.

Kośna

Dopływ Łyny

Kośna to niewielka rzeka w gminie Purda, w powiecie olsztyńskim, wypływająca z jeziora Kośno. Płynie przez lasy Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej i łączy kilka jezior — Kośno, Bogdany, Umląg i Kiermas. Cały bieg liczy około 10,5 km i rozpoczyna szlak kajakowy, który przez Pisę i jezioro Wadąg prowadzi w stronę Olsztyna. To spokojny, nizinny ciek: miejscami wąski i płytki, z krótkimi bystrzami, ale bez górskiego charakteru. Okolica jest cicha i leśna, a część jezior w zlewni objęto ochroną — nad Kośnem utworzono rezerwat przyrody. Rzeka nie ma własnej JCWP, dlatego klasa jakości wody została przybliżona na podstawie JCWP jeziora Kośno (III). Wędkarsko górny odcinek — od wypływu z jeziora Kośno do jazu piętrzącego przy Pajtułskim Młynie — wchodzi w skład obwodu rybackiego Jeziora Kośno w zlewni Łyny nr 15, użytkowanego przez Stowarzyszenie Ekologiczne Łajs 2000.

Marózka

Dopływ Łyny

Marózka to lewobrzeżny dopływ Łyny o długości około 45 km. Wypływa z jeziora Gardejki, a następnie przepływa przez ciąg jezior — Lubień, Mielno, Maróz, Pawlik i Święte — i przez Kurki dociera do Łyny w rejonie Kiernoza Wielkiego. Rzeka płynie przez gminy Dąbrówno, Nidzica, Grunwald i Olsztynek, mijając Zybułtowo, Mielno, Waplewo, Swaderki i Kurki. W górnym i środkowym biegu ma charakter jeziorno-rzeczny, a dolina miejscami jest wcięta; w Kurkach działa mała elektrownia wodna. Zlewnia jest piaszczysto-żwirowa — na południu przeważają pola uprawne, na północy lasy. Wędkarsko rzeka leży w dwóch obwodach rybackich Gospodarstwa Rybackiego Szwaderki: Mielno (od wypływu z jeziora Gardyńskiego do jeziora Maróz) i Maróz (od jeziora Maróz do Kiernoza Wielkiego). Odcinek od jeziora Pawlik do Świętego Jeziora funkcjonuje jako łowisko specjalne „Kraina Pstrąga”.

Symsarna

Dopływ Łyny

Symsarna (Zymza) to prawobrzeżny dopływ Łyny o długości około 38,5 km. Wypływa z jeziora Luterskiego, płynie przez Żardeniki, jezioro Ławki, Jeziorany, Wojtówko, Blanki i Maków, a poniżej jeziora Symsar wchodzi w wąską, miejscami uregulowaną dolinę i przez Medyny dociera do Łyny w Lidzbarku Warmińskim. Zlewnia ma charakter rolniczy — dominują grunty orne, łąki i pastwiska, a lasy skupiają się w okolicach jezior Blanki i Symsar. Przy wsi Ustnik znajduje się faunistyczny rezerwat przyrody Ustnik, utworzony na terenie dawnego, osuszonego jeziora. Rzeka jest chętnie wybierana na spływy kajakowe, zwłaszcza na odcinku od Wojtówka do Lidzbarka. Wędkarsko dolny odcinek (od mostu na drodze Klutajny–Kłębowo do ujścia) należy do Okręgu PZW w Olsztynie. W rzece spotyka się płocie, okonie, leszcze, klenie, jelce i szczupaki, a w jeziorach na trasie — liny i wzdręgi.

Krutynia

Mazury

Najpopularniejszy szlak kajakowy w Polsce. Długość: 102 km.

Pisa

Mazury

Rzeka w Puszczy Piskiej. Popularna wśród kajakarzy.

Sapina

Suwalszczyzna

Rzeka wypływająca z jeziora Hańcza.

Łyna

Olsztyn i Warmia

Łyna to główna rzeka Warmii i jeden z najważniejszych cieków wodnych Olsztyna. Wypływa z okolic Jeziora Łańskiego i płynie przez historyczne centrum miasta tuż pod murami gotyckiego Zamku Kapituły Warmińskiej — to jeden z najbardziej malowniczych fragmentów rzeki w całym regionie. Łączna długość wynosi 264 km; po opuszczeniu Polski rzeka wpada do Pregoły na terenie obwodu kaliningradzkiego. Dolina Łyny w Olsztynie tworzy zielony korytarz przecinający miasto. Promenada wzdłuż rzeki jest popularnym miejscem spacerów, biegania i jazdy na rowerze. Latem można tu wypożyczyć kajak i spłynąć przez centrum — trasa od śluz przy parku do zamku należy do najbardziej widokowych miejsc w mieście. Poza granicami Olsztyna rzeka meandruje przez lasy i łąki Warmii, dając schronienie bobrowi europejskiemu, czaplii siwej i zimorodkowi. Szlak kajakowy Łyną liczy ponad 200 km i prowadzi przez kolejne warmińskie miasteczka.

Pasłęka

Warmia i Mazury (od Pojezierza Mazurskiego po Zalew Wiślany)

Pasłęka stanowi jedną z najważniejszych arterii wodnych wschodniej Polski — trzecia co do wielkości rzeka I rzędu w kraju. Bierze początek z jeziora Miodówko na Pojezierzu Mazurskim i przepływa przez Warmię, by uchodzić do Zalewu Wiślanego koło Nowej Pasłęki. Cały bieg rzeki chroniony jest rezerwatem przyrody, a jej wody od wieków stanowiły granicę między Warmią a Prusami Górnymi. Pasłęka to wybitne łowisko: można tu złowić jazia, klenia, szczupaka, jelca, płoć, leszcza, a także pstrąga potokowego, troć wędrowną, certę i brzanę. Na rzece funkcjonuje pięć elektrowni wodnych, największa z nich (Pierzchały) tworzy zbiornik o powierzchni 240 ha.

Nogat

Żuławy Wiślane / Warmia i Mazury

Nogat to wschodnia odnoga Wisły, łącząca ją z Zalewem Wiślanym przez Kanał Jagielloński i szlak Pojezierza Iławskiego. Rzeka przepływa przez Żuławy, mijając Malbork, i uchodzi do Zalewu Wiślanego koło Osłonki. Na trasie działają trzy śluzy — Michałowo, Rakowiec i Szonowo — utrzymujące stały poziom wody, co sprzyja zarówno żegludze, jak i wędkowaniu. Nogat jest rzeką żeglowną II klasy. Bogaty ekosystem delty objęty jest rezerwatem przyrody „Ujście Nogatu". Rzeka od lat 70. XX wieku uznawana jest przez wędkarzy za atrakcyjne i rybne łowisko — szczególnie w rejonach chronionych, gdzie ryby rozwijają się swobodnie w regulowanym korycie.

Kumiela

Elbląg

Kumiela (zwana też Dzikuską) to prawy dopływ rzeki Elbląg, wypływający z jeziora Stare w Wyżynie Elbląskiej na wysokości 172 m n.p.m. Przepływa przez miasto Elbląg, gdzie jest częściowo uregulowana betonowymi korytami z kaskadami, i uchodzi do rzeki Elbląg w obrębie miasta. Mimo niewielkiej długości 18 km rzeka ma znaczący spadek terenu, co w górnym biegu nadaje jej charakter potoku górskiego. Wspiera różnorodne życie wodne. Jej nazwa upamiętnia średniowieczną ulicę na starym mieście Elbląga, przywróconą do historycznej nazwy w 1990 r. Zarządca: ZO PZW Elbląg.

Wel

Warmia i Mazury (Lidzbark — Bratian)

Wel wypływa ze Wzgórz Dylewskich koło Giętlewa i przepływa przez południową Warmię i Mazury, uchodząc do Drwęcy w Bratian. Mija historyczny Lidzbark, przepływając pod dziewięcioma mostami, a po wyjściu z jeziora Lidzbarskiego nabiera charakteru bystrego potoku górskiego — niezwykłego jak na ten region. Dolina Welu chroniona jest w ramach Welskiego Parku Krajobrazowego, a przewężenie między jeziorami Tarczyńskim i Grądy stanowi ścisły rezerwat przyrody. Rzeka obfituje w jazie, klenie, jelce i pstrągi potokowe — doskonały cel dla wędkarzy preferujących gatunki rzeczne.

Bauda

Warmia (okolice Fromborka)

Bauda to rzeka wyróżniająca się górskim charakterem pomimo przepływania przez Równinę Warmińską. Wypływa z okolic Milejewa i uchodzi do Zalewu Wiślanego niedaleko Fromborka. Cechuje się wyjątkowo dużymi spadkami — do 26‰ — co powoduje głęboką erozję denną i tworzenie malowniczych jarów na większości trasy. Przepływ Baudy wykazuje ekstremalne wahania sezonowe — od 0,42 do ponad 42 m³/s. W dolnym biegu rzeka przybiera charakter nizinny, a jej delta sąsiaduje z mozaiką torfowisk i polderów. Rzeka zarządzana jest przez ZO PZW Elbląg.

Drwęca Warmińska

Warmia (Orneta)

Drwęca Warmińska to prawy dopływ Pasłęki, przepływający przez Nizinę Staropruską i Równinę Warmińską. Wypływa ze Wzniesień Górowskich koło wsi Glądy i uchodzi do Pasłęki poniżej Ornety. W środkowym biegu mocno meandruje przez zalesioną dolinę Równiny Orneckiej, tworząc malownicze zakola. Zlewnia rzeki cechuje się rozległą siecią rzeczną z przewagą lewobrzeżnych dopływów (Ramia, Szeląg, Lubomińska Struga, Mingajny). Orneta jest główną miejscowością na trasie. Drwęca Warmińska popularna wśród kajakarzy i wędkarzy — zarządza nią ZO PZW Elbląg.

Dzierzgoń

Warmia i Mazury / Pojezierze Iławskie

Dzierzgoń przepływa przez Pojezierze Iławskie, obejmując swym biegiem tereny województw warmińsko-mazurskiego i pomorskiego. Wypływa koło Wielkiego Dworu (125 m n.p.m.) i uchodzi do jeziora Drużno. Górny bieg charakteryzuje się szybkim przepływem i dużym spadkiem, dolny zaś ma spokojny, nizinny charakter. Historycznie dolny bieg był żeglowny — parostatki kursowały tu do połowy XX wieku. Rzeka uchodzi do jeziora Drużno, które jest rezerwatem przyrody — ważnym węzłem dla migrujących ptaków i bogatym łowiskiem. Zarządca: ZO PZW Elbląg.

Wadąg

Warmia

Rzeka łącząca jeziora na Pojezierzu Mrągowskim.

Wąska

Warmia i Mazury (Pasłęk)

Wąska wypływa z północno-zachodniej części Pojezierza Iławskiego, przepływa przez jeziorka Zimnochy i Okonie, a w środkowym biegu tworzy głęboką dolinę na Równinie Warmińskiej mijając Pasłęk. Poniżej Pasłęka rzeka wchodzi na Żuławy Wiślane jako rzeka obwałowana i uchodzi do jeziora Drużno. Zlewnia Wąskiej obejmuje 254 km² zróżnicowanego krajobrazu rolniczo-leśnego. Górny bieg i tereny wokół Drużna objęte są Obszarami Chronionego Krajobrazu oraz siecią Natura 2000. Jakość wód sklasyfikowana na IV poziomie czystości. Zarządca: ZO PZW Elbląg.

Węgorapa

Warmia i Mazury (Węgorzewo)

Węgorapa wypływa z jeziora Mamry — największego naturalnego zbiornika Warmii i Mazur — i przepływa przez Węgorzewo, zbierając wody m.in. z rzeki Gołdapy. Po ok. 66 km na terytorium Polski łączy się z Instryczą, tworząc Pregołę. Rzeka wiedzie przez krajobraz typowy dla mazurskiego pojezierza — bory sosnowe, torfowiska i liczne jeziora. Wody Węgorapy są atrakcyjne dla wędkarzy szukających pstrągów, jaziów i kleni. Bliskość jezior Mamry, z ich bogatą ichtiofauną, pozytywnie wpływa na jakość łowiska. Węgorzewo — nad rzeką — jest lokalnym centrum turystyki i wędkarstwa w tym rejonie Mazur.

Gołdapa

Warmia i Mazury (Gołdap — Banie Mazurskie)

Gołdapa to prawy dopływ Węgorapy, wypływający z okolic wsi Monety. Przepływa przez miasto Gołdap i wzdłuż jeziora Gołdap, po czym zmierza ku Węgorapie, do której uchodzi koło Bań Mazurskich. Na swojej trasie pokonuje znaczne różnice wysokości, tworząc malownicze przełomy i szybki nurt. Rzeka przepływa przez tereny wschodniej części Warmii i Mazur w pobliżu Puszczy Boreckiej. Jest atrakcyjnym łowiskiem dla miłośników gatunków pstrągowatych i lipieniowatych. Zarządzana przez ZO PZW Olsztyn.

Brzeźnica

Warmia i Mazury (powiat elbląski — jezioro Drużno)

Brzeźnica (zwana też strugą Birken Graben) to niewielki ciek wodny o długości ok. 17 km w województwie warmińsko-mazurskim. Przepływa przez powiat elbląski, mijając okolice miejscowości Rychliki, Kwietniewo i Grądowy Młyn, i uchodzi do jeziora Drużno na obszarze Żuław Wiślanych. Ze względu na przebieg w depresyjnych rejonach Żuław, na rzece prowadzone są prace związane z zabezpieczeniem wałów przeciwpowodziowych. W wodach Brzeźnicy można złowić szczupaka, sandacza i okonia. Zarządca obwodu rybackiego: ZO PZW Elbląg.